แปรงสีฟันไฟฟ้า ดีไหม เทียบกับแปรงสีฟันธรรมดา

แปรงสีฟันไฟฟ้าทำงานต่างจากแปรงธรรมดาอย่างไร?

ความต่างหลักอยู่ที่ใครเป็นคนสร้างการเคลื่อนไหว แปรงธรรมดาอาศัยมือของเราขยับขนแปรงทั้งหมด ส่วนแปรงไฟฟ้ามีมอเตอร์ทำให้หัวแปรงสั่นหรือหมุนเอง ผู้ใช้มีหน้าที่หลักคือประคองหัวแปรงให้ผ่านทีละซี่อย่างช้า ๆ และวางให้ถูกตำแหน่ง โดยไม่ต้องถูไปมาเองมากนัก

แปรงไฟฟ้าบางรุ่นมีฟังก์ชันเสริม เช่น ตัวจับเวลาที่บอกเมื่อครบเวลาแปรง หรือสัญญาณเตือนเมื่อกดแรงเกินไป ฟังก์ชันเหล่านี้ไม่ได้ทำความสะอาดแทนเรา แต่อาจช่วยเตือนให้บางคนแปรงได้ครบเวลา ทีมเนื้อหา THAYA จึงมองว่าควรเลือกจากสิ่งที่ช่วยให้คุณแปรงได้ดีทุกวัน มากกว่าดูจากความทันสมัยอย่างเดียว

แปรงสีฟันไฟฟ้าทำความสะอาดได้ดีกว่าจริงไหม?

หลักฐานสำคัญในเรื่องนี้มาจากงานทบทวนของ Cochrane ซึ่งรวมการทดลอง 56 ชิ้น ผู้เข้าร่วม 5,068 คน พบว่าผู้ที่ใช้แปรงไฟฟ้ามีคราบจุลินทรีย์น้อยกว่าผู้ใช้แปรงธรรมดาประมาณ 11% เมื่อใช้ 1-3 เดือน และประมาณ 21% เมื่อใช้นานกว่า 3 เดือน ส่วนเหงือกอักเสบลดลงประมาณ 6% ในช่วง 1-3 เดือน และ 11% เมื่อใช้นานกว่า 3 เดือน

อย่างไรก็ดี Cochrane ระบุด้วยว่าความสำคัญทางคลินิกในระยะยาวยังไม่ชัดเจน กล่าวคือยังบอกไม่ได้แน่ชัดว่าความต่างของตัวเลขเหล่านี้จะมีผลต่อสุขภาพช่องปากในระยะยาวมากน้อยแค่ไหน ด้านความปลอดภัย งานทบทวนพบว่าผลข้างเคียงมีน้อย เกิดเฉพาะที่ และเป็นเพียงชั่วคราว

เอกสารของคณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล สรุปในมุมที่ใช้ได้จริงว่า แปรงธรรมดาและแปรงไฟฟ้าทำความสะอาดได้ดีพอกันหากใช้อย่างถูกวิธี ดังนั้นแปรงไฟฟ้าจึงเป็นตัวช่วยที่มีหลักฐานสนับสนุน แต่ไม่ใช่สิ่งที่จะชดเชยการแปรงลวก ๆ หรือการไม่ทำความสะอาดซอกฟันได้

ใครบ้างที่อาจเหมาะกับแปรงสีฟันไฟฟ้า?

ADA ระบุว่าคนที่ใช้มือได้ไม่คล่อง เช่น ผู้สูงอายุ ผู้พิการ หรือเด็ก รวมถึงคนที่ใส่เครื่องมือในช่องปากอย่างเครื่องมือจัดฟัน อาจพบว่าแปรงไฟฟ้าใช้งานได้ง่ายกว่าแปรงธรรมดา จึงเป็นกลุ่มที่ควรลองพิจารณาแปรงไฟฟ้าเป็นตัวเลือก

อีกกลุ่มที่อาจได้ประโยชน์คือคนที่รู้ตัวว่ามักแปรงเร็วหรือแปรงไม่ครบเวลา ตัวจับเวลาในแปรงไฟฟ้าบางรุ่นอาจช่วยเตือนให้แปรงครบเวลา แต่ถ้าคุณแปรงด้วยแปรงธรรมดาได้ทั่วถึงอยู่แล้ว ก็ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยน สำหรับคนที่มีอาการเสียวฟันและสงสัยว่าใช้แปรงไฟฟ้าได้หรือไม่ มีหน้าถามตอบแยกไว้ให้อ่านต่อ

ถ้าไม่แน่ใจว่าตัวเองเหมาะกับแปรงแบบไหน การถามทันตแพทย์ตอนไปตรวจฟันเป็นวิธีที่ตรงจุด เพราะทันตแพทย์เห็นได้ว่าคราบสะสมอยู่ตรงไหนและการแปรงแบบเดิมพลาดจุดใด

แปรงธรรมดาขนนุ่มยังให้ผลดีได้ไหมถ้าแปรงถูกวิธี?

ได้ ทั้ง ADA และคณะทันตแพทยศาสตร์ มหิดล ยืนยันว่าแปรงธรรมดาขจัดคราบได้ดีเมื่อใช้ถูกวิธี ADA แนะนำแปรงขนนุ่มเพื่อลดการขูดขีดเหงือก ส่วนมหิดลแนะนำให้เลือกขนแปรงไนลอนที่นุ่ม ปลายมน และตัดเรียบเสมอกัน และเลือกขนาดกับรูปร่างของแปรงให้พอเหมาะกับช่องปาก

หัวใจของการใช้แปรงธรรมดาให้ได้ผลคือเทคนิคและเวลา ไม่ใช่แรงกด รายละเอียดเรื่องมุมวางแปรง การขยับ-ปัด และลำดับการแปรงอยู่ในคู่มือวิธีแปรงฟันที่ถูกต้อง ส่วนวิธีเลือกขนแปรงนุ่มให้เหมาะกับตัวเองอยู่ในคู่มือเลือกแปรงสีฟันขนนุ่ม

ถ้าใช้ผลิตภัณฑ์ THAYA แปรงสีฟัน THAYA Extra Soft เป็นแปรงสีฟันแบบธรรมดา ไม่ใช้ไฟฟ้า มาเป็นแพ็ก 6 ชิ้น สะดวกสำหรับเปลี่ยนตามรอบหรือแบ่งให้สมาชิกในบ้านคนละด้าม ควรตรวจสอบฉลากก่อนใช้ และไม่ว่าจะเลือกแปรงแบบไหน ก็ควรใช้ไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟันร่วมด้วยเสมอ

ค่าใช้จ่ายและการดูแลรักษาต่างกันอย่างไร?

แปรงไฟฟ้ามีค่าใช้จ่ายตั้งต้นสูงกว่า และมีค่าใช้จ่ายต่อเนื่องจากหัวแปรงสำหรับเปลี่ยน รวมถึงต้องชาร์จไฟหรือเปลี่ยนถ่าน ส่วนแปรงธรรมดาราคาต่อด้ามต่ำกว่าและไม่ต้องพึ่งไฟฟ้า จึงพกพาไปเที่ยวหรือเก็บสำรองไว้ได้ง่ายกว่า ก่อนตัดสินใจลองคิดค่าใช้จ่ายรวมต่อปี ไม่ใช่ดูแค่ราคาตอนซื้อ

เรื่องรอบการเปลี่ยน ADA แนะนำให้เปลี่ยนแปรงสีฟันทุก 3-4 เดือน หรือเร็วกว่านั้นถ้าขนแปรงบานหรือจับตัวกัน ควรใช้หลักเดียวกันนี้กับหัวแปรงไฟฟ้าด้วย เพราะ ADA อธิบายว่าประสิทธิภาพของแปรงจะลดลงเมื่อขนแปรงสึก และดูคำแนะนำของผู้ผลิตประกอบ

การเก็บก็สำคัญพอกัน ADA แนะนำให้วางแปรงตั้งไว้ให้แห้งตามธรรมชาติหลังใช้ เพราะการเก็บแปรงที่ยังชื้นในภาชนะปิดส่งเสริมการเติบโตของเชื้อจุลินทรีย์ และไม่ควรใช้แปรงร่วมกับผู้อื่น ซึ่งรวมถึงหัวแปรงไฟฟ้าด้วย ส่วนการทำความสะอาดด้ามและข้อต่อของแปรงไฟฟ้า ให้ทำตามคู่มือของผู้ผลิต รายละเอียดการเก็บแปรงให้สะอาดมีอธิบายไว้ในคู่มือแยก

สรุปแล้วควรจำอะไรบ้าง?

• Cochrane พบว่าแปรงไฟฟ้าลดคราบและเหงือกอักเสบได้มากกว่าเล็กน้อย แต่ผลระยะยาวยังไม่ชัด
• แปรงธรรมดาขนนุ่มทำความสะอาดได้ดีเมื่อใช้ถูกวิธี
• แปรงไฟฟ้าอาจเหมาะกับคนที่ใช้มือไม่คล่องหรือใส่เครื่องมือจัดฟัน
• ไม่ว่าแบบไหน ควรเปลี่ยนแปรงหรือหัวแปรงทุก 3-4 เดือน และไม่ใช้ร่วมกับผู้อื่น