อาการนี้ไม่ได้แปลว่าคุณทำอะไรผิด Cleveland Clinic อธิบายว่ารีเฟล็กซ์การขย้อนเป็นกลไกที่ร่างกายใช้ป้องกันการสำลัก บางคนไวกว่าคนอื่น และการขัดถูด้านในของปากและลิ้นแรง ๆ ก็กระตุ้นให้ขย้อนได้ ทางแก้จึงไม่ใช่เลิกดูแลลิ้น แต่ปรับให้ช้าลงและเบาลง หายใจทางจมูก เริ่มจากจุดที่ไม่กระตุ้นก่อน แล้วค่อย ๆ ฝึกให้เข้าไปลึกขึ้นทีละนิด
ทำไมแปรงลิ้นแล้วถึงอยากอาเจียน?
ลิ้นส่วนในใกล้ลำคอเป็นบริเวณที่ไวต่อการสัมผัส เมื่อแปรงหรือที่ขูดลิ้นเข้าไปถึง ร่างกายจะตอบสนองด้วยการขย้อนเพื่อกันไม่ให้มีอะไรหลุดลงคอ Cleveland Clinic ระบุว่าการแปรงแรงหรือขัดถูบริเวณด้านในของปากและลิ้นอย่างรุนแรงทำให้เกิดอาการนี้ได้ง่าย รวมถึงยาสีฟันที่รสจัดก็อาจระคายคอ
ยังมีปัจจัยอื่นที่ทำให้รีเฟล็กซ์ไวขึ้นชั่วคราว เช่น เป็นหวัด ภูมิแพ้ เจ็บคอ หรือไซนัสอักเสบ กรดไหลย้อน การตั้งครรภ์ที่มีอาการแพ้ท้อง ความเครียดหรือความกลัวการทำฟัน และการสูบบุหรี่ ถ้าช่วงไหนรู้สึกขย้อนง่ายกว่าปกติ อาจเป็นเพราะปัจจัยเหล่านี้ ไม่จำเป็นต้องฝืนแปรงให้ลึกเท่าเดิม
ปรับวิธีแปรงลิ้นอย่างไรให้ไม่อยากอาเจียน?
เริ่มจากช้าและเบา วางแปรงขนนุ่มหรือที่ขูดลิ้นบนกลางลิ้นก่อน แล้วลากออกมาทางปลายลิ้นอย่างนุ่มนวล ทันตะ จุฬาฯ เองก็แนะนำให้ทำความสะอาดลิ้นจากด้านในออกมาด้านหน้าเบา ๆ ไม่ต้องขัดถูไปมา ระหว่างนั้นให้หายใจทางจมูกช้า ๆ ซึ่ง Cleveland Clinic ระบุว่าช่วยลดความตึงของลำคอได้ บางคนรู้สึกดีขึ้นเมื่อเปิดเพลงหรือหาอะไรดึงความสนใจระหว่างทำ
ถ้าแปรงหัวใหญ่ทำให้ขย้อนง่าย ลองใช้แปรงหัวเล็กหรือที่ขูดลิ้นแบบแบนแทน ซึ่งวิธีเลือกอุปกรณ์มีอธิบายไว้ในหน้าเปรียบเทียบที่ขูดลิ้นกับแปรงสีฟัน และ Cleveland Clinic แนะนำให้ลองเปลี่ยนเป็นยาสีฟันที่รสอ่อนลง ถ้าใช้แปรงสีฟัน THAYA Extra Soft แพ็ก 6 ชิ้น จะแยกไว้หนึ่งด้ามสำหรับลิ้นก็ได้ และควรตรวจสอบฉลากก่อนใช้
ฝึกให้ชินได้ไหม และเมื่อไหร่ควรปรึกษาทันตแพทย์?
ฝึกได้ Cleveland Clinic แนะนำให้สังเกตก่อนว่าจุดไหนทำให้ขย้อน แล้วเริ่มจากบริเวณที่สบายก่อน จากนั้นขยับไปยังจุดที่เริ่มไม่สบายเพียงสั้น ๆ แล้วกลับมาจุดที่สบาย ค่อย ๆ เพิ่มเวลาในแต่ละวัน ไม่จำเป็นต้องทำความสะอาดลึกถึงโคนลิ้นในวันแรก การทำได้แค่ครึ่งหน้าของลิ้นอย่างสม่ำเสมอดีกว่าฝืนจนเข็ดแล้วเลิกทำ
ถ้าความกลัวการขย้อนทำให้คุณไม่กล้าแปรงฟันหรือไม่กล้าไปทำฟัน ให้บอกทันตแพทย์ตรง ๆ เพราะทันตแพทย์มีวิธีช่วย เช่น จัดท่าทางระหว่างทำฟัน หรือใช้สเปรย์ชาลำคอในบางกรณี ส่วนถ้ามีอาเจียนบ่อย กรดไหลย้อน หรือเจ็บคอเรื้อรัง ควรพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ ทีมเนื้อหา THAYA แนะนำให้มองการดูแลลิ้นเป็นเรื่องที่ค่อย ๆ ปรับได้ ไม่ต้องรีบ
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
เปลี่ยนไปใช้ที่ขูดลิ้นแล้วจะขย้อนน้อยลงไหม?
สำหรับบางคนช่วยได้ เพราะที่ขูดลิ้นแบนและสัมผัสลิ้นเป็นแนวเดียว ไม่มีขนแปรงที่ทำให้จั๊กจี้ แต่บางคนก็ไม่ต่างกัน ลองดูว่าแบบไหนสบายกว่า และไม่ว่าจะใช้อุปกรณ์ใด หลักสำคัญคือเริ่มจากกลางลิ้น ลากออกมาเบา ๆ และหายใจทางจมูก
คนท้องแปรงลิ้นแล้วอยากอาเจียนมากขึ้น ผิดปกติไหม?
พบได้ Cleveland Clinic ระบุว่าอาการแพ้ท้องทำให้รีเฟล็กซ์การขย้อนไวขึ้นอยู่แล้ว ช่วงนี้ลดความลึกลงก่อนได้ ถ้าอาเจียนแล้ว ให้บ้วนปากด้วยน้ำเปล่าและรอให้ท้องสงบก่อนค่อยแปรงฟัน เพราะกรดจากกระเพาะอาจทำให้ผิวเคลือบฟันอ่อนลง
ถ้าแปรงลิ้นไม่ได้เลย จะเป็นอะไรไหม?
ไม่ต้องเครียด แต่ทันตะ จุฬาฯ อธิบายว่าฝ้าบนลิ้นซึ่งเป็นเศษอาหาร แบคทีเรีย และเซลล์ที่ตายแล้ว เป็นที่มาหนึ่งของกลิ่นปาก จึงควรค่อย ๆ ฝึกทำความสะอาดลิ้นส่วนหน้าที่ทำได้ก่อน และปรึกษาทันตแพทย์ถ้าขย้อนมากจนดูแลช่องปากไม่ได้
