น้ำยาบ้วนปากไม่จำเป็นสำหรับทุกคน และใช้แทนการแปรงฟันไม่ได้. ADA ระบุว่าน้ำยาบ้วนปากเป็นเพียงตัวเสริมของการแปรงฟันและไหมขัดฟัน. ถ้าแปรงฟันด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์วันละสองครั้งและทำความสะอาดซอกฟันเป็นประจำ รูทีนก็ครบ.
น้ำยาบ้วนปากไม่ใช่ของจำเป็นสำหรับทุกคน และใช้แทนการแปรงฟันไม่ได้ สมาคมทันตแพทย์อเมริกัน (ADA) ระบุว่าน้ำยาบ้วนปากไม่ใช่สิ่งทดแทนการแปรงฟันและการใช้ไหมขัดฟัน แต่อาจเป็นตัวเสริมที่มีประโยชน์ในรูทีนประจำวันของบางคน ส่วนโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ก็อธิบายในทางเดียวกันว่า น้ำยาบ้วนปากเป็นส่วนเสริมจากการแปรงฟันและใช้ไหมขัดฟันอย่างถูกวิธี
น้ำยาบ้วนปากช่วยอะไรได้บ้าง?
ประโยชน์ที่ได้ขึ้นกับประเภทของน้ำยา ADA แบ่งไว้สองกลุ่ม กลุ่มแรกคือสูตรเพื่อความสดชื่น (cosmetic) ซึ่งช่วยกลบกลิ่นปากได้เพียงชั่วคราว ไม่ได้ลดความเสี่ยงฟันผุหรือโรคเหงือก กลุ่มที่สองคือสูตรเพื่อการดูแล (therapeutic) ที่มีสารออกฤทธิ์ ซึ่งอาจช่วยลดคราบจุลินทรีย์ เหงือกอักเสบ ฟันผุ หรือกลิ่นปาก ขึ้นกับสารที่อยู่ในสูตร เช่น น้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ช่วยป้องกันฟันผุ
ดังนั้นคำถามว่าน้ำยาบ้วนปากจำเป็นไหม จึงต้องตอบพร้อมกับอีกคำถามหนึ่งว่า เราต้องการให้มันช่วยเรื่องอะไร ถ้าต้องการแค่ความสดชื่นหลังมื้ออาหาร น้ำยาบ้วนปากเป็นตัวเลือกเสริม แต่ถ้ามีปัญหาช่องปากที่ต้องดูแลเฉพาะ ควรให้ทันตแพทย์ช่วยเลือกสูตรที่เหมาะ
ทำไมน้ำยาบ้วนปากใช้แทนการแปรงฟันไม่ได้?
การแปรงฟันคือการใช้ขนแปรงขจัดคราบจุลินทรีย์ที่เกาะอยู่บนผิวฟันและตามขอบเหงือกออกไป ส่วนการกลั้วน้ำยาเป็นเพียงของเหลวไหลผ่านในช่องปาก คราบที่เกาะแน่นบนผิวฟันจึงยังต้องอาศัยการแปรงและการทำความสะอาดซอกฟัน แหล่งข้อมูลทันตกรรมที่ THAYA ใช้อ้างอิงจึงวางน้ำยาบ้วนปากไว้เป็นขั้นตอนเสริมเสมอ ไม่ใช่ขั้นตอนหลัก
อีกเหตุผลคือ การแปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์เป็นขั้นตอนหลักที่แหล่งข้อมูลทันตกรรมแนะนำ NHS แนะนำให้ผู้ใหญ่แปรงฟันด้วยยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์อย่างน้อย 1,350 ppm วันละสองครั้ง ครั้งละประมาณ 2 นาที รวมถึงก่อนนอน การบ้วนน้ำยาแทนการแปรงจึงทำให้พลาดทั้งการขจัดคราบและฟลูออไรด์จากยาสีฟัน
ในทางกลับกัน การใช้น้ำยาบ้วนปากผิดจังหวะก็อาจลดประโยชน์ของยาสีฟันได้ NHS แนะนำไม่ให้ใช้น้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ทันทีหลังแปรงฟัน แต่ให้ใช้ในเวลาอื่น เช่น หลังมื้อกลางวัน รายละเอียดเรื่องจังหวะการใช้ THAYA อธิบายไว้ในคู่มือวิธีใช้น้ำยาบ้วนปาก
ใครบ้างที่อาจได้ประโยชน์จากน้ำยาบ้วนปาก?
กลุ่มที่เห็นประโยชน์ชัดคือคนที่ทันตแพทย์ประเมินว่ามีความเสี่ยงฟันผุสูง ทันตะ จุฬาฯ ระบุว่าน้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์เหมาะกับการใช้ประจำวันสำหรับเด็กอายุเกิน 6 ปี หรือผู้ที่มีความเสี่ยงสูง ซึ่ง ADA ก็ระบุว่าน้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ช่วยป้องกันฟันผุได้
อีกกลุ่มคือคนที่ทันตแพทย์สั่งน้ำยาบ้วนปากเฉพาะทาง เช่น คลอเฮกซิดีน ซึ่งทันตะ จุฬาฯ อธิบายว่ามักใช้ระยะสั้นประมาณ 1-2 สัปดาห์ภายใต้คำแนะนำของทันตแพทย์ ไม่ใช่สำหรับใช้ทุกวันระยะยาว เพราะอาจทำให้ฟันและลิ้นมีคราบสี รับรสเปลี่ยน และมีหินปูนเพิ่มขึ้น กลุ่มนี้ควรใช้ตามที่ทันตแพทย์กำหนดเท่านั้น
สำหรับคนทั่วไปที่ชอบความรู้สึกสดชื่น น้ำยาบ้วนปากสูตรเพื่อความสดชื่นก็ใช้เป็นตัวเสริมได้ แต่ควรเข้าใจว่าผลเป็นเพียงชั่วคราว ถ้ามีกลิ่นปากต่อเนื่องทั้งที่ดูแลช่องปากดีแล้ว ควรไปพบทันตแพทย์เพื่อหาสาเหตุ ส่วนเด็กเล็ก ADA ไม่แนะนำให้เด็กอายุต่ำกว่า 6 ปีใช้น้ำยาบ้วนปาก เว้นแต่ทันตแพทย์แนะนำ
ใช้น้ำยาบ้วนปากทุกวันได้ไหม?
คำตอบขึ้นกับชนิดของน้ำยา ทันตะ จุฬาฯ ระบุว่าน้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์เหมาะกับการใช้ประจำวัน ขณะที่คลอเฮกซิดีนไม่เหมาะกับการใช้ทุกวันในระยะยาว สำหรับน้ำยาบ้วนปากทั่วไปที่ขายตามร้าน ให้ยึดความถี่และวิธีใช้ตามที่ฉลากระบุเป็นหลัก ADA เองก็แนะนำให้อ่านและทำตามข้อควรระวังและอายุที่เหมาะสมบนฉลาก
สิ่งที่ควรสังเกตเมื่อใช้ทุกวันคือร่างกายของเราเอง ถ้าใช้แล้วแสบ ปากแห้ง ระคายเคือง หรือรับรสเปลี่ยนไป ควรหยุดและปรึกษาทันตแพทย์หรือเภสัชกร ผลข้างเคียงของการใช้ทุกวันแบบละเอียด THAYA แยกไว้ในคำถามเรื่องใช้น้ำยาบ้วนปากทุกวันมีผลเสียไหม
ถ้าใช้น้ำยาบ้วนปาก THAYA Herbal Mix Berry ให้ตรวจสอบฉลากและใช้ตามวิธีที่ระบุบนบรรจุภัณฑ์ และใช้เป็นขั้นตอนเสริมหลังจากแปรงฟันและทำความสะอาดซอกฟันแล้ว ไม่ใช้แทนสองขั้นตอนนี้ ผลิตภัณฑ์จำหน่ายที่ THAYA Official Store บน Shopee
ถ้าไม่ใช้น้ำยาบ้วนปาก รูทีนดูแลช่องปากยังครบไหม?
ครบ ถ้าทำขั้นตอนหลักได้สม่ำเสมอ ตามคำแนะนำของ NHS รูทีนพื้นฐานของผู้ใหญ่มีไม่กี่ข้อ คือแปรงฟันวันละสองครั้ง ครั้งละประมาณ 2 นาที โดยครั้งหนึ่งเป็นก่อนนอน ใช้ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์อย่างน้อย 1,350 ppm หลังแปรงให้บ้วนยาสีฟันส่วนเกินออกโดยไม่บ้วนน้ำตามทันที เพื่อไม่ให้ฟลูออไรด์ถูกล้างออกไป
อีกขั้นตอนที่ขาดไม่ได้คือการทำความสะอาดซอกฟัน NHS ระบุว่าการใช้ไหมขัดฟันเป็นประจำอาจช่วยลดโรคเหงือก ฟันผุ และกลิ่นปาก และใช้แปรงซอกฟันหรือแปรงกระจุกเดียวแทนไหมขัดฟันได้ ขั้นตอนนี้เข้าถึงจุดที่ขนแปรงเข้าไม่ถึง ซึ่งน้ำยาบ้วนปากก็ทำแทนไม่ได้เช่นกัน
เมื่อทำสองขั้นตอนนี้ครบ ร่วมกับไปตรวจฟันตามที่ทันตแพทย์นัด น้ำยาบ้วนปากก็เป็นเพียงตัวเลือกเสริมตามความชอบหรือตามคำแนะนำของทันตแพทย์ ถ้าต้องการเริ่มใช้ ลองอ่านคู่มือเลือกน้ำยาบ้วนปากของ THAYA เพื่อดูว่าสูตรแบบไหนตรงกับความต้องการ
สรุปแล้วควรจำอะไรบ้าง?
- น้ำยาบ้วนปากไม่ใช่ของจำเป็นสำหรับทุกคน และใช้แทนการแปรงฟันไม่ได้
- สูตรเพื่อความสดชื่นกลบกลิ่นได้ชั่วคราว ส่วนสูตรที่มีสารออกฤทธิ์ช่วยตามวัตถุประสงค์บนฉลาก
- คนเสี่ยงฟันผุสูงอาจได้ประโยชน์จากน้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ตามคำแนะนำทันตแพทย์
- แปรงฟันด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์วันละ 2 ครั้ง และทำความสะอาดซอกฟันเป็นประจำ คือรูทีนหลัก
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
บ้วนน้ำยาบ้วนปากอย่างเดียวโดยไม่แปรงฟันได้ไหม?
ไม่ได้ ADA ระบุว่าน้ำยาบ้วนปากไม่ใช่สิ่งทดแทนการแปรงฟันและการใช้ไหมขัดฟัน เพราะคราบจุลินทรีย์ที่เกาะบนผิวฟันต้องใช้การแปรงขจัดออก ถ้าวันไหนรีบมาก ให้แปรงฟันด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์ก่อน แล้วค่อยใช้น้ำยาบ้วนปากเป็นตัวเสริมในเวลาอื่น
ไม่เคยใช้น้ำยาบ้วนปากเลย ผิดปกติไหม?
ไม่ผิดปกติ ถ้าแปรงฟันด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์วันละสองครั้งตามคำแนะนำของ NHS ทำความสะอาดซอกฟันเป็นประจำ และไปตรวจฟันตามนัด รูทีนพื้นฐานก็ครบแล้ว น้ำยาบ้วนปากเป็นตัวเลือกเสริม เว้นแต่ทันตแพทย์ประเมินว่าคุณมีความเสี่ยงเฉพาะและแนะนำให้ใช้
น้ำยาบ้วนปากช่วยแก้กลิ่นปากได้จริงไหม?
สูตรเพื่อความสดชื่นช่วยกลบกลิ่นปากได้เพียงชั่วคราวตามที่ ADA ระบุ ไม่ได้แก้ที่สาเหตุ การดูแลหลักจึงยังเป็นการแปรงฟันและทำความสะอาดซอกฟันอย่างสม่ำเสมอ ถ้ากลิ่นปากยังอยู่ต่อเนื่องทั้งที่ดูแลดีแล้ว ควรไปพบทันตแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ
เด็กควรใช้น้ำยาบ้วนปากไหม?
ADA ไม่แนะนำให้เด็กอายุต่ำกว่า 6 ปีใช้น้ำยาบ้วนปาก เว้นแต่ทันตแพทย์แนะนำ เพราะเด็กเล็กอาจกลืนน้ำยาลงไป สำหรับเด็กโต ทันตะ จุฬาฯ ระบุว่าน้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ใช้ได้ในเด็กอายุเกิน 6 ปีหรือกลุ่มเสี่ยง ควรใช้ตามคำแนะนำทันตแพทย์และให้ผู้ใหญ่ดูแล
