กานพลูอาจช่วยให้ความปวดลดลงชั่วคราว แต่ไม่ได้แก้สาเหตุของการปวดฟัน ซึ่งอาจมาจากฟันผุ ฟันคุด ประสาทฟันอักเสบ หรือโรคเหงือก ปัญหาเหล่านี้ต้องได้รับการรักษาจากทันตแพทย์แม้อาการปวดจะเงียบไป จึงควรมองกานพลูเป็นแค่ตัวช่วยระหว่างรอพบทันตแพทย์ ไม่ใช่เหตุผลให้เลื่อนนัด และถ้าใช้แล้วรู้สึกแสบหรือระคายเคืองในปาก ให้หยุดใช้
ทำไมกานพลูถึงช่วยให้ปวดฟันน้อยลง?
กานพลูเป็นสมุนไพรที่มีรสเผ็ดร้อนและฝาด ข้อมูลที่เผยแพร่ผ่านไทยรัฐระบุว่ากานพลูมีฤทธิ์เป็นยาชาเฉพาะที่ คนไทยจึงใช้กานพลูบรรเทาอาการปวดฟันมานาน ความรู้สึกชาทำให้ความปวดเบาลงช่วงหนึ่ง แต่ไม่ได้ซ่อมฟันที่ผุหรือลดการติดเชื้อที่อยู่ข้างใน
นอกจากเรื่องปวดฟัน กรมอนามัยยังจัดกานพลูไว้ในกลุ่มสมุนไพรร่วมกับใบฝรั่งและเกลือ ที่อาจช่วยลดการอักเสบของเหงือก กานพลูจึงเป็นส่วนผสมที่พบได้ในยาสีฟันสมุนไพรบางสูตร ซึ่งเป็นการใช้ในรูปแบบผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป ต่างจากการนำกานพลูมาใช้กับฟันที่กำลังปวดโดยตรง
ทำไมกานพลูไม่ใช่การรักษาอาการปวดฟัน?
ทันตแพทย์จากสำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย อธิบายผ่านไทยรัฐว่าสมุนไพรช่วยบรรเทาอาการเจ็บปวดจากโรคเหงือกและฟัน ไม่ใช่การรักษา และสาเหตุของการปวดฟันมีทั้งฟันผุ ฟันคุด การอักเสบของเนื้อเยื่อในโพรงประสาทฟัน หนองที่ปลายรากฟัน และโรคเหงือกและปริทันต์ ทุกสาเหตุต้องได้รับการรักษาจากทันตแพทย์
ความเสี่ยงของการพึ่งกานพลูคือเมื่ออาการเบาลง หลายคนเลื่อนการไปหาหมอฟันออกไป ระหว่างนั้นฟันผุอาจลึกขึ้น หรือการติดเชื้ออาจลุกลาม ทีมเนื้อหา THAYA จึงอยากให้มองกานพลูเป็นแค่การประคองอาการช่วงสั้น ๆ ระหว่างรอนัด ถ้าใช้แล้วรู้สึกแสบหรือระคายเคืองในปาก ให้หยุดใช้
ระหว่างรอพบทันตแพทย์ ดูแลตัวเองอย่างไรได้บ้าง?
NHS แนะนำวิธีบรรเทาปวดฟันเบื้องต้น ได้แก่ กินยาแก้ปวดอย่างพาราเซตามอลหรือไอบูโพรเฟนตามฉลาก ใช้เจลบรรเทาปวดสำหรับช่องปาก บ้วนปากด้วยน้ำเกลืออุ่นโดยละลายเกลือครึ่งช้อนชาในน้ำอุ่นหนึ่งแก้ว ซึ่งไม่แนะนำให้เด็กทำ กินอาหารนิ่ม และเลี่ยงการเคี้ยวด้านที่ปวด
ควรใช้แปรงขนนุ่มแปรงเบา ๆ และเลี่ยงอาหารหวาน ร้อนจัด หรือเย็นจัด รวมถึงงดสูบบุหรี่ ถ้าไม่แน่ใจเรื่องยา ให้ปรึกษาเภสัชกร NHS ระบุด้วยว่าเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีไม่ควรกินแอสไพริน
ปวดฟันแบบไหนต้องรีบไปพบทันตแพทย์หรือโรงพยาบาล?
NHS แนะนำให้ไปพบทันตแพทย์ถ้าปวดฟันนานเกิน 2 วัน กินยาแก้ปวดแล้วไม่ดีขึ้น หรือมีไข้ ปวดเวลากัด เหงือกแดง มีรสชาติแปลกในปาก หรือแก้มและขากรรไกรบวม ถ้าปวดฟันร่วมกับบวมรอบตาหรือลำคอ หรือบวมจนหายใจ กลืน หรือพูดลำบาก ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที และไม่ควรขับรถไปเอง
มีคำถามอะไรที่พบบ่อยบ้าง?
ใช้น้ำมันกานพลูทาเหงือกได้ไหม?
แหล่งข้อมูลที่เราอ้างอิงไม่ได้แนะนำวิธีนี้ จึงไม่ควรทาหรือหยดน้ำมันกานพลูเข้มข้นลงบนเหงือกเองโดยไม่ปรึกษาเภสัชกรหรือทันตแพทย์ก่อน ถ้าต้องการบรรเทาปวดระหว่างรอพบทันตแพทย์ NHS แนะนำยาแก้ปวดตามฉลาก เจลบรรเทาปวดสำหรับช่องปาก หรือการบ้วนปากด้วยน้ำเกลืออุ่นสำหรับผู้ใหญ่
ยาสีฟันที่มีกานพลูช่วยป้องกันปวดฟันได้ไหม?
กรมอนามัยระบุว่ากานพลูอาจช่วยลดการอักเสบของเหงือก แต่การป้องกันฟันผุซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งของการปวดฟันต้องอาศัยฟลูออไรด์ ให้เลือกยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ แปรงวันละสองครั้ง ทำความสะอาดซอกฟัน และไปตรวจฟันตามนัด เพื่อให้ทันตแพทย์พบปัญหาก่อนลุกลาม
เคี้ยวกานพลูแล้วหายปวด แปลว่าไม่ต้องไปหาหมอฟันใช่ไหม?
ไม่ใช่ อาการปวดที่ลดลงเป็นผลจากฤทธิ์ชาชั่วคราว ไม่ได้แปลว่าสาเหตุหายไป ฟันผุ ประสาทฟันอักเสบ หรือหนองที่ปลายรากฟันต้องได้รับการรักษาจากทันตแพทย์ ไม่ได้หายไปพร้อมอาการปวด ถ้าปวดฟันซ้ำหรือปวดนานเกิน 2 วัน ควรนัดพบทันตแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ
